Jak ubrać się w góry zimą – warstwy, buty i dodatki

W skrócie

Na zimowy szlak ubierasz się na cebulkę: bielizna termoaktywna odprowadza pot, polar lub puch trzyma ciepło, a kurtka z membraną chroni przed wiatrem i śniegiem. Do tego potrzebujesz wysokich, nieprzemakalnych butów z twardą podeszwą oraz czapki, rękawic i komina. Unikaj bawełny, zabierz zapasową warstwę i dopasuj sprzęt do trasy, bo w wyższych partiach gór zima wymaga raczków albo raków.

Zasada trzech warstw – podstawa zimowego stroju

Najlepiej sprawdza się układ trzech warstw, z których każda ma inne zadanie. Dzięki temu możesz zdejmować i zakładać ubrania w zależności od wysiłku i pogody, zamiast przez cały dzień pocić się w jednej grubej kurtce.

Na podejściu ciało szybko się nagrzewa, a na grani albo podczas postoju równie szybko traci ciepło. Warstwy pozwalają reagować na te zmiany w kilka sekund. Jedna gruba kurtka tego nie umożliwia: albo jest ci w niej za gorąco, albo po jej zdjęciu od razu marzniesz.

Pierwsza warstwa: bielizna termoaktywna

Pierwsza warstwa ma odprowadzać wilgoć od skóry. Wybierz koszulkę z długim rękawem i legginsy z wełny merino albo z syntetyku, na przykład poliestru lub polipropylenu.

Merino dłużej nie łapie zapachu i grzeje nawet lekko wilgotne, ale wolniej schnie. Syntetyk schnie szybciej i jest tańszy w zakupie, za to po całym dniu marszu potrafi mocno pachnieć. Bawełna na zimowy szlak się nie nadaje, bo chłonie pot, długo schnie i wychładza ciało przy każdym postoju.

Druga warstwa: ocieplenie

Druga warstwa zatrzymuje ciepło przy ciele. Najczęściej jest to bluza z polaru, cienka kurtka z ociepleniem syntetycznym albo lekka kurtka puchowa.

• Polar dobrze oddycha i łatwo go wyprać, ale słabo chroni przed wiatrem.
• Ocieplenie syntetyczne grzeje także wtedy, gdy zawilgotnieje, dlatego sprawdza się przy intensywnym wysiłku.
• Puch daje najwięcej ciepła przy najmniejszej wadze, ale po zamoczeniu traci właściwości, więc zakładasz go głównie na postoje.

W mroźne dni warto mieć w plecaku dodatkową warstwę ocieplającą, którą zakładasz od razu po zatrzymaniu się na odpoczynek.

Trzecia warstwa: ochrona przed wiatrem i śniegiem

Trzecia warstwa chroni przed wiatrem, śniegiem i deszczem. Do wyboru masz kurtkę z membraną (tak zwany hardshell) albo softshell.

Kurtka z membraną nie przepuszcza wody i dobrze blokuje wiatr, dlatego sprawdza się przy opadach i na odsłoniętych odcinkach. Softshell lepiej oddycha i jest bardziej elastyczny, ale przy mokrym śniegu w końcu przemoknie. Zwróć uwagę na kaptur, który mieści się na czapce, oraz na zamki wentylacyjne pod pachami. Spodnie dobierasz według tej samej zasady: softshellowe na suchą zimę i przy dużym wysiłku, z membraną na mokry śnieg i silny wiatr.

Buty na zimowy szlak

Buty to najważniejszy element zimowego wyposażenia, bo mokre i zmarznięte stopy szybko kończą wycieczkę. Na zimę potrzebujesz butów wysokich, sięgających powyżej kostki, z membraną i twardą podeszwą o głębokim bieżniku.

Wysoka cholewka usztywnia staw skokowy i utrudnia wsypywanie się śniegu do środka. Twarda podeszwa pozwala bezpiecznie stawiać stopy na zmrożonym podłożu, a przy trudniejszych trasach umożliwia założenie raków. Buty kupuj o pół rozmiaru większe niż na co dzień, bo zimą zakładasz grubszą skarpetę, a ciasny but ogranicza krążenie krwi i stopy szybciej marzną.

Wybór sprzętu najlepiej zrobić stacjonarnie, gdzie możesz przymierzyć buty z grubą skarpetą i przejść się w nich chwilę. Jeśli planujesz wyjazd w Tatry, sprawdź sklepy sportowe w Zakopanem – na miejscu dobierzesz brakujące elementy stroju i dodatki jeszcze przed wyjściem na szlak.

Skarpety i stuptuty

Skarpety zimowe powinny być grube, z wełną merino albo z mieszanki wełny z syntetykiem. Zabierz jedną zapasową parę, bo suche skarpety po zejściu ze szlaku albo w schronisku szybko przywracają komfort.

Stuptuty, czyli ochraniacze zakładane na but i dolną część nogawki, zabezpieczają przed śniegiem wpadającym od góry. Przydają się przede wszystkim w głębokim, świeżym śniegu.

Dodatki, które chronią przed zimnem

Dodatki chronią te części ciała, które tracą ciepło najszybciej: głowę, dłonie i szyję. Zajmują mało miejsca w plecaku, a często decydują o tym, czy wycieczka jest przyjemna.

• Czapka – ciepła, z wełny albo polaru, zakrywająca uszy. Warto mieć też cienką czapkę lub opaskę na podejścia.
• Rękawice – najlepiej dwie pary: cienkie rękawiczki do marszu i ciepłe, nieprzemakalne rękawice albo łapawice na postoje i wiatr.
• Komin lub chusta wielofunkcyjna – osłania szyję i twarz przed mroźnym wiatrem.
• Okulary przeciwsłoneczne – śnieg mocno odbija światło, więc chronisz oczy także w pochmurny dzień.
• Krem z filtrem i pomadka ochronna – słońce odbite od śniegu łatwo podrażnia skórę twarzy i usta.

Sprzęt dobrany do trasy

Strój to nie wszystko, bo zimą o bezpieczeństwie decyduje też sprzęt dopasowany do szlaku. Na spacer po dolinach wystarczą dobre buty i kijki, ale na oblodzonych odcinkach przydadzą się raczki, czyli lekkie nakładki z kolcami zakładane na but.

W wyższych partiach gór zimowe warunki są znacznie trudniejsze. Tam potrzebne są raki, czekan, umiejętność ich użycia oraz wiedza o zagrożeniu lawinowym. Przed każdym wyjściem sprawdź prognozę pogody i komunikat lawinowy, a jeśli nie masz doświadczenia zimowego, wybierz trasę niżej albo idź z przewodnikiem.

Co spakować do plecaka

1. Dodatkową warstwę ocieplającą, na przykład lekką kurtkę puchową.
2. Zapasowe rękawiczki, skarpety i czapkę.
3. Termos z ciepłym napojem i przekąski.
4. Czołówkę z naładowaną baterią, bo zimą dzień jest krótki.
5. Naładowany telefon, mapę i folię NRC.

Najczęstsze błędy przy ubieraniu się w góry zimą

Większość problemów na zimowym szlaku wynika z kilku powtarzalnych błędów. Unikniesz ich, jeśli przed wyjściem sprawdzisz poniższą listę.

• Za dużo ubrań na starcie – zaczynasz marsz lekko chłodny, bo po kilkunastu minutach podejścia ciało się rozgrzeje.
• Bawełniana koszulka pod spodem – po spoceniu się wychładza ciało przy każdym postoju.
• Brak zapasowych rękawiczek – mokre rękawiczki na wietrze szybko prowadzą do wychłodzenia dłoni.
• Zbyt ciasne buty – ograniczają krążenie i sprawiają, że stopy marzną mimo grubych skarpet.
• Zakładanie puchu do marszu pod górę – kurtka nasiąka potem i traci zdolność grzania.

Teraz wiesz, jak ubrać się w góry zimą: warstwowo, bez bawełny, w wysokie buty i z kompletem dodatków. Taki zestaw pozwoli ci spokojnie cieszyć się zimowym szlakiem i bezpiecznie z niego wrócić.